Modernizacja zatoki przybrzeżnej w Warszawie

Zatoka przybrzeżna nr 3 wraz z bramą wałową jest zloka­li­zo­wana nad Wisłą, na terenie Stacji Pomp Rzecznych Zakładu Centralnego w Warszawie i oddziela rzekę od osadnika Czer­nia­kow­skiego. Zatoka stanowi ważny element ujęcia wody surowej. Zapewnia ono aż 70% całości dostaw wody dla Warszawy, okolicznych miast i gmin. Ten istotny element infra­struk­tury hydro­tech­nicz­nej jest eksplo­ato­wany od początku lat 30-tych XX w. Służy obsłudze technicznej osadnika Czer­nia­kow­skiego i systemu drenów wgłębnych do poboru wody pod dnem Wisły (m.​in. Grubej Kaśki), a w szcze­gól­no­ści do prze­miesz­cza­nia sprzętu pływającego z Wisły do osadnika wody surowej i odwrotnie. W okresie zimowym wyko­rzy­sty­wana jest również jako przystań tego sprzętu.

Lokalizacja zatoki

Etapy inwestycji i zakres prac projektowych

Najważ­niej­sze wyzwanie tego projektu stanowiła renowacja oraz wymiana wyeks­plo­ato­wa­nych urządzeń i elementów konstruk­cyj­nych zatoki. Moder­ni­za­cja miała na celu wyeli­mi­no­wa­nie mieszania się wód z pomiędzy zatoką a osadnikiem oraz  zapewnienie odpo­wied­niej jakości wody w osadniku. Ważnym elementem projektu była również moder­ni­za­cja bramy wałowej, która ze względu na uszkodzenia wymagała nie tylko uszczel­nie­nia, lecz także naprawy oraz automatyzacji mechanizmu jej otwierania.

Całe przed­się­wzię­cie zostało podzielone na dwa zadania, które wymagały odrębnych projektów. Zadanie pierwsze obejmowało moder­ni­za­cję zatoki nr 3 i bramy wałowej, a zadanie drugie moder­ni­za­cję udźwi­go­wie­nia bramy wałowej. Firmie CDM Smith zlecono opracowanie doku­men­ta­cji projektowo-kosztowej dla całej tej inwestycji.

Modernizacja konstrukcji i obudowy zatoki

Zadanie pierwsze polegało na osuszeniu zatoki, zabez­pie­cze­niu jej przed dostawaniem się wód podziemnych oraz jej powięk­sze­niu. Zatokę zabez­pie­czono nową ścianką szczelną. Projekt zakładał odmulenie zatoki przy prowadzeniu robót „na sucho”, po jej całkowitym odwodnieniu przy stanach niskich i średnich Wisły. Nowe ścianki szczelne wraz z kotwami zostały zaprojektowane tak, aby wytrzy­my­wały parcie gruntu po całkowitym odwodnieniu zatoki. Zapro­jek­to­wano ścianki o głębokości 12 m (ponad 6 m w gruncie), co unie­moż­li­wiło wypłu­ki­wa­nie gruntu spod ścianki. Wlot z Wisły o szerokości 8-15 m (w zależności od miejsca wlotu) powiększono na całej długości do 18 m.

Przebudowa i renowacja zabytkowej bramy wałowej

Ważnym elementem moder­ni­za­cji zatoki była również przebudowa bramy wałowej. Brama ta ma konstrukcję żelbetową i oddziela osadnik od zatoki. Dotychczas otwieranie i zamykanie wrót odbywało się za pomocą mechanizmu ręcznego napędzanego korbą. Brama wymagała kapitalnego remontu, który polegał na oczysz­cze­niu i naprawie bramy, wybe­to­no­wa­niu dna, renowacji muru wałowego oraz renowacji lub wymiany elementów znaj­du­ją­cych się na murze wałowym, takich jak nawierzch­nia, pomost, barierki oraz inne elementy konstrukcyjne. Oczysz­cze­nie i naprawa bramy były wyzwaniem, ponieważ znajduje się ona na liście warszaw­skich zabytków i wszystkie prace wymagały konsultacji z Konser­wa­to­rem Zabytków.

Modernizacja urządzeń dźwigowych bramy

Zadanie drugie, czyli moder­ni­za­cja urządzeń dźwigowych bramy wałowej, obejmowało oczysz­cze­nie i konserwację elementów nośnych suwnicy oraz wymianę wciągników wraz z całą instalacją i moto­re­duk­to­rami suwnicy. 

Zwiększenie funkcjonalności i bezpieczeństwa eksploatacji

Istotą modernizacji było przywrócenie pełnej funkcjonalności zatoki. Dodatkowo, powiększenie zatoki umożliwiło korzystanie z niej statkom o większych gabarytach oraz zapewniło znacznie sprawniejsze manewrowanie jednostkami. Zatoka zyskała także dodatkowe miejsce do dokowania większej liczby jednostek stacjonujących w sezonie zimowym. Odnowiona brama gwarantuje odpowiednią jakość wody w osadniku Czerniakowskim i jednocześnie stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony przeciwpowodziowej obiektów Zakładu oraz terenów miejskich zlokalizowanych nad Wisłą. Modernizacja zatoki i obiektu zabytkowego przywróciła ich pełną funkcjonalność oraz zapewnia bezpieczną eksploatację przez kolejne lata.

„Osuszenie zatoki było ciekawym wyzwaniem, gdyż musieliśmy pogodzić potrzeby i spełnić wymagania dwóch nieza­leż­nych jednostek – lokalnej, odpo­wiedzialnej za zaopa­trze­nie Warszawy w wodę pitną (MPWiK) oraz państwowej, zarządzającej wodami powierzch­niowymi w Polsce (Wody Polskie).”

Paweł Kwiatkowski, Kierownik Projektu