Aby osiągnąć zakładane efekty remediacji terenów o skomplikowanych uwarunkowaniach środowiskowych, często konieczne jest uwzględnienie różnych technologii remediacyjnych.
Przygotowanie i przeprowadzenie procesów remediacyjnych dla silnie zanieczyszczonych obszarów wymaga zastosowania odpowiednich technik w zależności od specyfiki zanieczyszczenia. W przypadku terenów typu Superfund sites stosuje się podejście wielokonfiguracyjne, uwzględniające specyficzne uwarunkowania danego miejsca, jak i stopień złożoności procesu oczyszczania. Obszary te charakteryzuje występowanie zanieczyszczeń wymagających kompleksowego podejścia, albowiem wykorzystanie pojedynczej technologii remediacyjnej nie pozwoliłoby na osiągnięcie zamierzonego efektu.
Remediacja skojarzona uwzględnia wykorzystanie wielu technik w celu skutecznego oczyszczenia terenu, a wdrażanie innowacyjnych rozwiązań pozwala na optymalizację strategii unieszkodliwiania zanieczyszczeń. Rodzaje kombinacji wykorzystywanych technik można podzielić według następujących kryteriów:
Powierzchnia: W zależności od uwarunkowań danego terenu możliwe jest równoległe stosowanie różnych technologii, dostosowanych do charakterystyki obszaru oraz występujących zanieczyszczeń. Przykładowo, remediacja termiczna in situ (ISTR) znajduje zastosowanie na obszarach o wysokiej koncentracji zanieczyszczeń, jednak ze względu na jej wysoką energochłonność i koszty, na terenach o niższej koncentracji zanieczyszczeń można równolegle zastosować bioremediację in situ (ISB).
Czas: Wiele technik jest stosowanych w określonej kolejności, jedna po drugiej. Proces remediacji często rozpoczyna się od wykorzystania technologii agresywnej, a następnie przechodzi w technologię oszczędną i bierną. Podejście to zakłada wykorzystanie rozwiązań agresywnych i kosztownych do momentu osiągnięcia tzw. punktu o malejących zyskach w zakresie usuwanych zanieczyszczeń. Osiągnięcie tego punktu nie oznacza, że osiągnęliśmy nasz cel w zakresie remediacji, jednak dalsze stosowanie danej techniki staje się ekonomicznie nieuzasadnione. Wówczas następuje zmiana na bardziej ekonomiczną technologię doczyszczającą, która pozwoli na osiągnięcie planowanych celów.
Integracja: Łączenie technologii umożliwia osiągnięcie zamierzonych celów w sposób bardziej efektywny. Np. integracja technologii ISTR z utlenianiem chemicznym in situ (ISCO) lub z bioremediacją in situ (ISB) wyeliminować potrzeby montowania specjalnej infrastruktury naziemnej, wymaganej przy zastosowaniu wyłącznie technologii ISTR. Dodatkowo podwyższona temperatura sprzyja przyspieszeniu reakcji chemicznych i biologicznych, co przekłada się na sprawniejsze unieszkodliwianie zanieczyszczeń. Ta synergia technologii może być wykorzystywana do opracowania zintegrowanej strategii, skuteczniejszej niż wykorzystanie pojedynczej metody oczyszczania.
Weryfikacja założeń
Wraz ze wzrostem liczby skutecznie zrealizowanych projektów remediacji skojarzonej wiele wcześniejszych założeń zostało zweryfikowanych. Jedna z teorii zakładała istotny wzrost kosztów remediacji w przypadku łączenia różnych technik. Zdobyte doświadczenia pokazują jednak, że mniej efektywne i mniej opłacalne jest stosowanie różnych technik remediacji oddzielnie (jedna po drugiej), niż badanie i wdrożenie właściwych ich kombinacji jako jednego, kompleksowego działania. Początkowo zakładano, że bardziej agresywne technologie, takie jak ISTR czy ISCO, mogą negatywnie wpływać na technologie pasywne, w tym ISB. To założenie również okazało się nieprawidłowe. Przeprowadzone badania wykazały, że przy odpowiednim zaplanowaniu prac zintegrowanie obu rodzajów technologii może przynosić pozytywne efekty.
To, w jaki sposób technologie są wdrażane jest równie istotne jak zastosowane narzędzia, dlatego łączenie technologii stanowi standardowy element kompleksowej strategii usuwania zanieczyszczeń. Stosowanie kombinacji metod w remediacji powinno przebiegać w sposób elastyczny i dostosowany do istniejących uwarunkowań. Takie podejście pozwala zmaksymalizować korzyści środowiskowe przy jednoczesnej optymalizacji kosztów.
„Sposób wdrażania technologii jest równie istotny jak dobór zastosowanych narzędzi, a łączenie technologii wzmacnia kompleksową strategię usuwania zanieczyszczeń.”
Katarzyna Klukowska, Specjalista ds. Geologii